09.12.2010

Losy niezwykłe serca Paderewskiego

Jerzy Koss, którego zna każdy kto był kiedykolwiek na oficjalnej imprezie polskiej w Nowy Jorku. Jerzy to ten który biega z aparatem fotograficznym i robi setki fotek wygląda niepozornie, zwykle nie przeszkadza swoją osobą innym i wali po oczach tym swoim fleszem ile może. To jest ten Jurek jakiego znamy z naszej codzienności nowojorskiej.



Jerzy Koss w swoim ukochanym nowojorskim lofcie  Foto: Mieczyslaw Mietko Rudek
Wiesław Dąbrowski zwizytował z kamerą jednego dnia pracownię Kossa w Nowym Jorku i doznał olśnienia, którego efektem stała się warszawska wystawa.
Należy jednak naświetlić skomplikowane losy serca Paderewskiego żeby było zrozumiałe dlaczego jest to tak ważne.


Pozwolenie na przeniesienie serca od rodziny Paderewskiego i zgoda z potwierdzeniem notarialnym i z autoryzacją dla Komitetu Serca Paderewskiego na przeniesienie ciała do Polski. Foto: Jerzy Koss


Poza paroma fotografiami reszta tej dokumentacji nie widziała światła dziennego do 7 listopada 2010 roku w Warszawie. Ta skromna wystawa dlatego jest tak ważna że jest początkiem publikacji tego nadzwyczajnie bogatego archiwum rodziny Kossów, jest tam nieprzebrane bogactwo fotografii dokumentujących mniej i bardziej znaczące wydarzenia z życia Polaków w Stanach Zjednoczonych. Wystawa współfinansowana była ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego. tu czytaj o Paderewski Gala

Wiele lat temu w swoim fotograficznym świecie spotkał się z jedną z największych życiowych przygód, która czekała w szufladzie do 7 listopada 2010 roku żeby zobaczyć światło dzienne. Jest to dokumentacja przebieguodnalezienia i przeniesienia sedrca Ignacego Jana Paderewskiego z Cypress Hill Cemetery do amerykańskiej Częstochowy w Doylestown w roku 1986.

Jerzy Koss na tle swojej wystawy w Teatrze Polskim w Warszawie, Foto: Fundacja Ave Arte

Fundacja Ave Arte, która była motorem gali w Teatrze Polskim w Warszawie celebrując 150 rocznicę urodzin Ignacego Jana Paderewskiego zaprezentowała po raz pierwszy wystawę kilkunastu fotogramów z dorobku Jerzego Kossa.
Naturalnie jest to kropla w oceanie zbiorów Kossa, ale jednak świetny początek a i okazja znamienita.

Po lewej Henyk Archacki z Andrzejem Pityńskim przed Epitafium Paderewskigo autorstwa Pityńksiego w jego pracowni w Johnson Atelier  Foto: Jerzy Koss



Paderewski zmarł w roku 1941 i został "awaryjnie" pochowany na Arlington National Cemetery w Waszyngtonie, który jest przeznaczony dla żołnierzy i zasłużonych amerykanów, którym Paderewski nigdy nie był, zawsze podkreślał swoją polskość i polskich interesów bronił na każdym kroku. Przytulisko dla trumny Paderewskiego znalazło się w U. S. S. Maine Memorial, grobowca marynarzy z okrętu zatopionego w Havanie w roku 1898 czyli początku wojny Hiszpańsko-Amerykańskiej. Zgodnie z testamentem ustnym Paderewskiego "Serce przekazuje Polonii, natomiast ciało niech wróci do wolnej Polski" serce zostało oddzielone od ciała i pochowane w innym miejscu, czyli w Nowym Jorku na Cypress Hill Cemetery na Queensie. Informacja o miejscu złożenia serca była nieznana aż do roku 1959 kiedy to Conrad J. Wyck ze swoim szwagrem Herykiem Archackim przypadkowo zauważyli nisze z nazwiskiem Paderewskiego. Tu praktycznie zaczyna się historia fotografii Jerzego Kossa choć pierwsze fotki będą zrobione dopiero w roku 1986. Jest to rok kiedy powstaje z inicjatywy Archackiego Komitet Serca Paderewskiego, który zajmie się i doprowadzi do przeniesienia serca do amerykańskiej Częstochowy i także weźmie udział w przeniesieniu ciała z Waszyngtonu do Warszawy. W skład Komitetu poza Archackim wchodzi także Jerzy Koss, który natychmiast zajmuje się fotograficzną dokumentacją całego wydarzenia od początku do końca. Jest on świadkiem wszystkich rozmów także autorem sporej części korespondencji w tej sprawie a najważniejsze wszystkich spotkań z władzami i przemieszczeń Serca.


Od lewej biskup Czesław Domin, Clarence Joseph Paderewski (kuzyn I. J. Paderewskiego) z żoną Maxine Paderewski, Henry Archacki i Lt, Col. Anthony K. Podbielski Foto: Jerzy Koss
i więcej ...